TCK Madde 60 - Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri
(1) Bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline karar verilir.
(2) Müsadere hükümleri, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır.
(3) Yukarıdaki fıkralar hükümlerinin uygulanmasının işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda, hakim bu tedbirlere hükmetmeyebilir.
(4) Bu madde hükümleri kanunun ayrıca belirttiği hallerde uygulanır.
TCK Madde 60 - Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri Madde Gerekçesi
Anayasamızda da güvence altına alınan ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralının gereği olarak sadece gerçek kişiler hakkında ceza yaptırımına hükmedilebilir. Ancak bu ilke, işlenen suç dolayısıyla özel hukuk tüzel kişileri hakkında güvenlik tedbiri niteliğinde yaptırımlara hükmedilmesine engel değildir.
Bu nedenle maddede, özel hukuk tüzel kişileri hakkında hükmedilebilecek güvenlik tedbirlerinin tür ve koşulları düzenlenmiştir.
Maddede öngörülen ilk güvenlik tedbiri, faaliyet izninin iptalidir. Bunun için ilk koşul özel hukuk tüzel kişisine, belirli bir faaliyette bulunabilmesine ilişkin bir kamu kurumunca verilen bir iznin varlığıdır. İkinci koşul ise, bu iznin sağladığı yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına kasıtlı bir suç işlenilmesidir. Dikkat edilmelidir ki, burada söz konusu olan suç, tüzel kişi yararına işlenmiş herhangi bir suç değildir. İşlenen suçla, verilen iznin kullanılması arasında nedensellik bağı olmalıdır. Ayrıca, özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin bu suçun işlenmesine iştirak etmeleri gerekir.
Örneğin uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinden elde edilen gelirlere meşruiyet görüntüsü kazandırmak için bir döviz bürosunun kullanılması halinde, bu döviz bürosunu işleten özel hukuk tüzel kişisinin, döviz bürosu işletmek için aldığı izin iptal edilecektir. Yine, ilaç üretmek için izin alınmış olan bir laboratuarda uyuşturucu veya uyarıcı madde üretimi yapılması durumunda da, aynı sonuç doğacaktır.
Özel hukuk tüzel kişileri bakımından öngörülen ikinci güvenlik tedbiri ise müsaderedir. Buna göre, tüzel kişi yararına işlendiği belirlenen suç bakımından, müsadere hükümlerindeki koşullar da gerçekleşmiş ise, o suçla bağlantılı olan eşya ve maddi çıkarların müsaderesine hükmedilecektir. Bu hâlde iyi niyetli üçüncü kişilerin hakları korunacaktır.
Özel hukuk tüzel kişileri ile ilgili güvenlik tedbirlerinin uygulanmasında, işlenen suç dikkate alındığında, çok ağır sonuçlar doğabilir. Örneğin çok sayıda kişi işsiz kalabilir veya iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından telafisi güç kayıplar meydana gelebilir. İşte bu gibi durumlarda mahkeme maddedeki orantılılık ilkesine dayanarak bu güvenlik tedbirlerine hükmetmeyebilecektir.
Özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerine, her suç bakımından değil, kanunda özel olarak belirtilen hallerde hükmedilebilecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri nedir?
Özel hukuk tüzel kişileri hakkında, ceza yerine uygulanan ve kamu güvenliğini amaçlayan yaptırımlardır.
Tüzel kişilere ceza verilebilir mi?
Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir, ancak tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Faaliyet izninin iptali hangi durumda uygulanır?
Kamu kurumunca verilen iznin kötüye kullanılması suretiyle ve tüzel kişi yararına kasıtlı suç işlenmesi hâlinde uygulanır.
Hangi kişilerin fiili tüzel kişiyi bağlar?
Tüzel kişinin organları veya temsilcilerinin iştirakiyle işlenen suçlar bu kapsamda değerlendirilir.
Tüzel kişiler hakkında müsadere uygulanır mı?
Evet. Tüzel kişi yararına işlenen suçlarda, suçla bağlantılı eşya ve maddi kazançlar müsadere edilebilir.
İyiniyetli üçüncü kişilerin hakları korunur mu?
Evet. Müsadere uygulanırken iyiniyetli üçüncü kişilerin hakları saklıdır.
Hakim her durumda güvenlik tedbirine hükmeder mi?
Hayır. Tedbirin fiile göre orantısız ve aşırı sonuç doğurması hâlinde hakim uygulamaktan vazgeçebilir.
TCK 60 her suç için uygulanır mı?
Hayır. Bu madde yalnızca kanunda özel olarak belirtilen suçlar bakımından uygulanır.