Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Şartı Ölenin Davacılara Destek Olduğunun veya Olabileceği

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm sonucu ortaya çıkan maddi zararın giderilmesine yönelik özel bir tazminat türüdür. Bu tazminata hükmedilebilmesi için, her somut olayda ölen ile tazminat talep eden kişi arasında hukuken korunmaya değer bir destek ilişkisinin bulunup bulunmadığının titizlikle değerlendirilmesi gerekir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin incelemeye konu kararı, “destek” kavramının içeriğini ve bu ilişkinin hangi hâllerde var kabul edilemeyeceğini açık biçimde ortaya koymaktadır.

Destek Kavramının Hukuki İçeriği

Kararda vurgulanan temel ilke, destekten yoksun kalma tazminatının ancak gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi kuvvetle muhtemel bir bakım ilişkisine dayanması hâlinde söz konusu olabileceğidir. Destek kavramı, salt akrabalık ilişkisine veya duygusal bağa değil; yaşamın olağan akışı içinde sürekli, düzenli ve fiilî ya da farazî bir yardım ilişkisine dayanmalıdır.

Bu bağlamda Yargıtay, destek ilişkisini iki başlık altında ele almaktadır:

• Fiilî destek: Ölenin, sağlığında davacıya düzenli biçimde maddi katkı sağlaması.

• Farazî destek: Ölenin sağ kalsaydı, kuvvetli bir ihtimalle ileride davacıya destek olacağının hayatın olağan akışına göre kabul edilebilmesi.

Her iki durumda da esas olan, desteğin soyut varsayımlara değil, somut ve güçlü olasılıklara dayanmasıdır.

Farazî Destekte “Kuvvetli İhtimal” Ölçütü

İncelenen kararda Yargıtay, özellikle farazî destek kavramı üzerinde durmuştur. Farazî destek kabulü için, ölenin ileride davacının yaşam ihtiyaçlarını devamlı ve az çok düzenli biçimde karşılayacağına dair kuvvetli bir ihtimalin bulunması gerekir.

Bu ihtimalin varlığı değerlendirilirken;

• ölenin yaşı,

• davacı ile olan fiilî ilişkisinin niteliği,

• aile yapısı ve mevcut bakım ilişkileri

gibi somut olgular dikkate alınmalıdır.

Karar, bu ölçütlerin göz ardı edilerek yalnızca soyut beklentilere dayanılarak destek kabulü yapılmasının hukuken mümkün olmadığını ortaya koymaktadır.

Destek İlişkisinin Hayatın Olağan Akışına Uygunluğu

Yargıtay’ın kararında öne çıkan bir diğer husus, destek ilişkisinin hayatın olağan akışıyla bağdaşması gereğidir. Olayda, çok küçük yaştaki bir çocuğun, ileride üvey annesine düzenli ve sürekli biçimde maddi destek sağlayacağı kabulünün, hayatın normal akışıyla örtüşmediği değerlendirilmiştir.

Bu yaklaşım, destekten yoksun kalma tazminatında mahkemelerin, duygusal gerekçelerle değil; objektif ve makul ölçütlerle karar vermesi gerektiğini göstermektedir.

Manevi Tazminat ile Maddi Tazminatın Ayrımı

Karar, maddi tazminat (destekten yoksun kalma) ile manevi tazminat arasındaki farkı da dolaylı biçimde ortaya koymaktadır. Manevi tazminat bakımından, taraflar arasındaki fiilî ilişki ve yaşanan manevi bağ yeterli görülürken; destekten yoksun kalma tazminatı için çok daha sıkı koşulların aranması gerektiği kabul edilmiştir.

Bu yönüyle karar, iki tazminat türünün hukuki dayanaklarının birbirinden bağımsız olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

T.C.
YARGITAY
4. HUKUK DAİRESİ

E. 1985/9525
K. 1986/710
T. 30.1.1986

• DESTEKTEN YOKSUN KALMA VE MANEVİ TAZMİNAT ( Hükmedilme Koşulları )

• DESTEK KAVRAMI ( Gerçekleşmiş veya İleride Gerçekleşmesi Umulan Bir Münasebetinin Zorunlu Olması )

• ÖLENİN DESTEKTE OLMASI VEYA OLABİLMESİ ( Destekten Yoksun Kalma Tazminatına Hükmedilmesinin Şartlarından Biri Olması )

818/m.46,49

ÖZET : DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINA HÜKMEDİLME KOŞULLARINDAN BİRİ, ÖLENİN DAVACILARA DESTEK OLDUĞUNUN VEYA OLABİLECEĞİNİN GERÇEKLEŞMESİDİR. Diğer deyişle destek kavramı gerçekleşmiş veya ilerde gerçekleşmesi umulan bir bakım münasebetini zorunlu kılar. Genel olarak bir kimse ancak ölümden önce bakmakta olduğu veya sağ kalsaydı kuvvetli bir ihtimalle ilerde bakacağı anlaşılan kişilerin desteğidir.

DAVA : Taraflar arasındaki destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, ilamda yazılı nedenlerden dolayı maddi tazminat olarak davacı B.için 225.000 lira davacı, M. için 179.014,57 lira ve manevi tazminat olarak da tüm davacılar için takdiren toplam 205.000 lira manevi tazminatın davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, fazla isteğin reddine ilişkin hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine; tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor okunduktan sonra, dosya incelendi gereği konuşuldu:

KARAR : 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir yolsuzluk görülmemesine ve özellikle ölen S.`nin uzun sayılabilecek bir süre üvey anne tarafından bakılmış, o nedenle yararına manevi tazminat takdiri için yasal koşulların gerçekleşmiş bulunmasına göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2 - Destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilme şartlarından biri de, ölenin davacılara destek olduğunun veya olabileceğinin gerçekleşmesidir. Diğer deyişle destek kavramı gerçekleşmiş veya ilerde gerçekleşmesi umulan bir bakım münasebetini zorunlu kılar. Genel olarak bir kimse ancak ölümden önce bakmakta olduğu veya sağ kalsaydı kuvvetli bir ihtimalle ilerde bakacağı anlaşılan klşilerin desteğidir ( Bkz. Tekinay, Ölüm Sebebiyle Destekten Yoksun Kalma Tazminatı, İst. 1963, S. 18 vd ). Birinci halde fiili destek, ikinci halde ise farazi destek hali söz konusudur.

Davaya konu olayda ölen S., olay tarihinde dört yaşındadır Davacılardan M. ise üvey annesidir. Asıl annesi Ü.`nün de sağ olduğu anlaşılmaktadır. Ölen S.`nin ilerde üvey annesi M.`ye destek olacağı, diğer deyişle üvey annesinin dahi yaşama ihtiyaçlarını devamlı ve azçok düzenli bir şekilde gidermek için yardımlarda bulunacağını kabul etmek hayatın olağan akışına ters düşen, kuvvetli bir ihtimale dayanmayan bir varsayımdır.

Mahkemenin bu hukuki ve maddi olguları gözönünde bulundurmaksızın üvey anne M. için dahi destek tazminatına hükmetmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

SONUÇ : Temyiz olunan hükmün yukarda iki nolu bentde gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, 30.1.1986 gününde oybirliğiyle karar verildi.