Desteğin Ölümünden Önce Boşanmış Olması Halinde Çocukların ve Anne Babanın Pay Oranı

Trafik kazaları sonucu meydana gelen ölümler, yalnızca ceza hukuku bakımından değil, özel hukuk açısından da önemli sonuçlar doğurur. Özellikle hayatını kaybeden kişinin desteğinden yararlanan yakınları bakımından “destekten yoksun kalma tazminatı” gündeme gelir. Bu tür davalarda zarar görenlerin kimler olduğu, tazminat hesabının hangi yöntemle yapılacağı, faiz türünün nasıl belirleneceği ve hangi kararların temyize açık olduğu büyük önem taşır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2019/1852 Esas, 2020/4568 Karar, 08.07.2020 tarihli kararı, bu konularda uygulamaya yön veren önemli değerlendirmeler içermektedir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Bir kişinin ölümü nedeniyle, onun düzenli maddi desteğinden mahrum kalan yakınlarının uğradığı ekonomik kaybın giderilmesi amacıyla açılan tazminat davasıdır. Bu tazminat, miras hakkına değil, fiilen sağlanan veya gelecekte sağlanması beklenen desteğe dayanır.

Ölen kişinin;

• Eşi

• Çocukları

• Anne ve babası

• Bazı hâllerde kardeşleri veya fiilen destek verdiği diğer kişiler

destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

Trafik Kazasında Sigorta Şirketinin Sorumluluğu

Zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunan araçların karıştığı ölümlü kazalarda, zarar görenler sigorta şirketine başvurarak poliçe limiti kapsamında tazminat talep edebilir. Başvuruya rağmen ödeme yapılmaması hâlinde dava açılması mümkündür.

İncelenen kararda da, sigortalı aracın motosiklete çarpması sonucu sürücünün vefat ettiği, mirasçı ve yakınlarının sigorta şirketine karşı maddi tazminat talebinde bulunduğu görülmektedir.

Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılması

Tazminat miktarının dava açıldığı tarihte kesin olarak bilinmediği durumlarda, dava HMK m.107 kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılabilir. Özellikle aktüerya hesabı gerektiren destekten yoksun kalma tazminatı davalarında bu yöntem sıkça tercih edilir.

Davacı, başlangıçta sembolik veya düşük bir miktar talep edip, bilirkişi raporundan sonra talebini artırabilir.

Temyiz Kesinlik Sınırı ve Kararın Kesin Olması

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesi uyarınca, belirli parasal sınırın altında kalan bazı kararlar temyize kapalıdır. Yargıtay kararında, 2019 yılı bakımından kesinlik sınırının 58.800,00 TL olduğu belirtilmiştir.

Bu nedenle, hükmedilen tazminat miktarı bu sınırın altında kalan davacılar yönünden temyiz talepleri reddedilmiştir. Yani her davacı bakımından hüküm ayrı değerlendirilmiş, toplam dava değeri değil, kişi bazındaki miktar esas alınmıştır.

Destek Paylarının Hesaplanmasında Esaslar

Destekten yoksun kalma tazminatında en kritik konu, ölen kişinin gelirinin ailesi arasında varsayımsal olarak nasıl paylaşılacağının belirlenmesidir. Yargıtay uygulamasında kabul edilen pay esasına göre:

Eş ve Çocukların Bulunması Hâlinde

• Desteğe 2 pay

• Eşe 2 pay

• Her çocuğa 1 pay verilir.

Anne ve Babanın da Destek Alması Hâlinde

• Desteğe 2 pay

• Eşe 2 pay

• Her çocuğa 1 pay

• Anneye 1 pay

• Babaya 1 pay ayrılır.

Çocukların Destekten Çıkması

Çocuk belirli yaşa geldiğinde destekten çıkmış kabul edilir. Bu durumda çocuğa ayrılan pay, anne veya babaya değil; destek, eş ve kalan çocuklar arasında dağıtılır.

Eşin Bulunmaması Hâlinde

Eğer ölen kişinin eşi yoksa:

• Desteğe 2 pay

• Anneye 1 pay

• Babaya 1 pay

• Çocuklara birer pay ayrılır.

Bu sistem, aile bireylerinin artmasıyla kişi başına düşen gelirin azalması; birey sayısının düşmesiyle artması esasına dayanır.

Bilirkişi Raporunun Denetime Elverişli Olması Şartı

Mahkemece alınan bilirkişi raporlarının;

• Hesap yöntemini açıkça göstermesi

• Pay oranlarını doğru kurması

• Her dönemi ayrı değerlendirmesi

• Taraf itirazlarını karşılaması

gerekir.

Yargıtay, somut olayda bilirkişinin annenin payını çocukların destek süresi boyunca ve sonrasında hatalı biçimde artırarak hesap yaptığını, raporun denetime uygun olmadığını kabul etmiştir.

Bu nedenle yeni bilirkişi incelemesi yapılarak, aktüerya ilkelerine uygun şekilde yeniden hesaplama yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Ticari Araçlarda Faiz Türü: Yasal Faiz mi Avans Faizi mi?

Uyuşmazlık konusu kazaya karışan aracın ticari nitelikte kamyonet olması sebebiyle, hükmedilecek tazminata uygulanacak faiz türü de değerlendirilmiştir.

Yargıtay, ticari araç nedeniyle doğan uyuşmazlıklarda avans faizi uygulanması gerekirken mahkemece yasal faiz uygulanmasını hatalı bulmuştur.

Bu tespit, özellikle ticari işletmelere ait araçların karıştığı kazalarda faiz hesabı bakımından önem taşımaktadır.

Yargıtay’ın Sonucu

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi;

• Kesinlik sınırı altında kalan davacılar yönünden temyiz istemlerini reddetmiş,

• Bilirkişi raporundaki hatalı destek payı hesabı nedeniyle kararı bozmuş,

• Ticari araç bakımından avans faizi uygulanması gerektiğini belirtmiş,

• Dosyayı yeniden karar verilmek üzere Bölge Adliye Mahkemesine göndermiştir.

Uygulamada Önemi

Bu karar, destekten yoksun kalma tazminatı davalarında şu ilkeleri açık biçimde ortaya koymaktadır:

Maddi Tazminat Hesabı Teknik Bir Konudur

Yanlış paylaştırma, tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Her Davacı İçin Ayrı Kesinlik İncelemesi Yapılır

Temyiz sınırı kişi bazında değerlendirilir.

Bilirkişi Raporları Gerekçeli Olmalıdır

Yetersiz rapora dayanılarak karar verilemez.

Ticari Araçlarda Faiz Farkı Önemlidir

Yasal faiz yerine avans faizi uygulanması tazminat miktarını artırabilir.

Sonuç

Ölümlü trafik kazalarından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı davaları, yalnızca kusur değerlendirmesinden ibaret değildir. Hak sahiplerinin kim olduğu, destek süresi, pay oranları, bilirkişi hesabı, faiz türü ve kanun yolları gibi birçok teknik unsur sonucu belirler.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 08.07.2020 tarihli bu kararı, özellikle aktüerya hesaplama yöntemi ve destek paylarının dağıtımı konusunda uygulamaya yön veren nitelikte önemli bir içtihattır.